Natuurcompensatie voor spoorproject

Bij de vernieuwing van Station Ede-Wageningen werden onverwacht zandhagedissen aangetroffen. RANOX vestiging Wekerom (Van de Haar Groep) breidde als natuurcompensatie voor dit spoorproject elders in Ede het leefgebied van de reptielen uit.

Zes weilandpercelen zijn onder begeleiding van een ecoloog omgevormd. Zo is het kruidenrijk grasland herstelt, een heidecorridor op klapzand gerealiseerd en zijn stobben aangebracht. Op deze manier ontstond een leefgebied dat aansluit bij de behoeften van de zandhagedis als het gaat om thermoregulatie, schuilmogelijkheden en foerageergedrag.

Verder zijn de bosranden voorzien van een gevarieerd bosplantsoen en maakten we negen poelen in het gebied, als habitat voor amfibieën en insecten en drink- en verkoelingsbron voor vogels en zoogdieren.

Meer weten over natuurcompensatie of eerdere projecten?

Klik hier door voor meer informatie:

Eerdere projecten:

Voorjaarsschouw: samen het veld in met onze ecologen  

In een gezond ecosysteem regelt de natuur veel zelf. Planten, dieren, bodem en water vormen samen een dynamisch ecosysteem waarin voortdurend interacties en veranderingen plaatsvinden. Oude soorten verdwijnen, nieuwe soorten krijgen ruimte en het landschap vindt steeds opnieuw zijn balans. 

Bij het creëren van ‘nieuwe’ natuur, zoals compensatiegebieden, wordt beheer uitgevoerd om de vegetatie te ontwikkelen richting een gewenst doel. 

De ecologen voeren jaarlijks voorjaarsschouwen uit samen met opdrachtgevers. Onder andere in gebieden zoals Roggerentjes in Baarle-Nassau, Lange Trekken in Bladel, Park Ruijbosch in Haaren, Boschkens in Goirle, Moerenburg en de Piushaven in Tilburg en de Bakelse Plassen in Bakel. 

Tijdens zo’n voorjaarsschouw wordt gekeken hoe een gebied zich ontwikkelt, welke soorten aanwezig zijn en welke beheermaatregelen nodig zijn om het natuurdoel te behalen of juist in stand te houden. 

 

Kijken naar wat de natuur vertelt 

“Je moet weten waar je heen wilt, maar ook goed kijken waar je nu staat,” vertelt ecoloog Laureen, werkzaam bij vestiging Berkel-Enschot, tijdens één van de schouwen. 

Voorafgaand aan de veldronde heeft zij het gebied al beoordeeld. Welke plantensoorten groeien er? Hoeveel soorten zijn aanwezig? Welke soorten domineren? En wat zegt dat over de bodem en de ontwikkeling van het gebied? 

“Planten vertellen eigenlijk alles,” legt Laureen uit. “Aan bepaalde soorten kun je direct zien hoe voedselrijk een bodem is en of een gebied zich ontwikkelt zoals je had gehoopt.” 

Een voorbeeld daarvan is ridderzuring. Een sterke aanwezigheid en grote exemplaren van ridderzuring kan wijzen op een voedselrijke bodem. Op zeer voedselrijke bodems krijgen dominante soorten vaak de overhand, waardoor andere kruiden nauwelijks kans krijgen zich te ontwikkelen. Juist daarom is beheer zo belangrijk. 

 

Sturen op biodiversiteit 

Veel beheermaatregelen draaien om verschralen: het voedselarmer maken van de bodem zodat meer plantensoorten zich kunnen vestigen. 

Een belangrijke maatregel daarbij is maaibeheer. Maar niet alleen óf er gemaaid wordt is belangrijk, vooral het moment waarop dat gebeurt maakt het verschil. 

“In een vroeg stadium zie je vaak verschillende soorten grassen opkomen,” vertelt Laureen. “Dan kun je ervoor kiezen om bijvoorbeeld al in mei te maaien, voordat de grassen zaad zetten. Daarmee put je die soorten uit en geef je kruiden meer ruimte om zich te ontwikkelen.” 

Door meer bloeiende kruiden ontstaat een gevarieerder natuurgebied met meer voedsel en schuilplaatsen voor insecten, vogels en andere diersoorten. Zo groeit stap voor stap een sterker en veerkrachtiger ecosysteem. 

 

Ontwikkelingsbeheer of instandhoudingsbeheer 

Tijdens de voorjaarsschouwen wordt onderscheid gemaakt tussen twee vormen van beheer: ontwikkelingsbeheer en instandhoudingsbeheer. 

Bij ontwikkelingsbeheer wordt gestuurd op een gewenste natuurontwikkeling. Het gebied is vaak nog jong en moet zich ecologisch nog ontwikkelen. De vraag is dan: zijn we op de goede weg of moeten we bijsturen? 

Bij instandhoudingsbeheer is het gewenste doel bereikt en draait het juist om het behouden van de natuurkwaliteit die al aanwezig is. 

Naast maaibeheer kan ook het dunnen van bosschages onderdeel zijn van het beheer. Hierbij worden bomen of struiken verwijderd om andere soorten meer ruimte en licht te geven. Soms krijgen juist langzamer groeiende soorten extra kansen of wordt gewerkt aan een betere strooisellaag van de bodem. 

Door middel van dunnen ontstaat meer variatie in leeftijden, soorten en structuren binnen een gebied, essentieel voor een gezond ecosysteem. 

 

Samen het veld in 

Een voorjaarsschouw is meer dan alleen een ecologische controle. Het is ook een moment van samenwerking. 

Samen met groenbeheerders, gemeenten en andere opdrachtgevers lopen de ecologen door het gebied om te bespreken wat nodig is, welke keuzes gemaakt moeten worden en waarom. 

Welke delen maaien we? Hoe vaak? Wanneer is het juiste moment? Waar is extra beheer nodig? En waar juist niet? 

Door samen buiten in het gebied te kijken ontstaat begrip voor de keuzes die gemaakt worden. 

“Het helpt opdrachtgevers om zelf te zien wat er gebeurt in een gebied,” vertelt Laureen. “Je voelt veel meer verbinding met het landschap als je samen buiten loopt en ziet waarom bepaalde keuzes nodig zijn.” 

 

Natuur ontwikkelen vraagt aandacht 

Wie denkt dat natuurbeheer vooral ‘niets doen’ is, vergist zich. Zeker in jonge natuurgebieden vraagt het beheer juist om kennis, timing en aandacht. 

Met de voorjaarsschouwen brengen de ecologen letterlijk in kaart waar een gebied staat, welke ontwikkeling zichtbaar is en welke stappen nodig zijn om natuurgebieden soortenrijk, gezond en toekomstbestendig te maken. 

Want pas wanneer je begrijpt hoe een gebied zich ontwikkelt, kun je de natuur helpen om écht veerkrachtig te worden. 

Natuurcompensatie bij waterwinning: aanleg amfibieënpoel en wadi

Vitens opent een nieuwe grondwaterwinning in Luxwoude, waarbij een stuk bos moet wijken. Als compensatie wordt op het Vitens-terrein in Oldeholtpade ruimte gemaakt voor water, natuur en biodiversiteit. RANOX-vestiging Bergum droeg bij aan de natuurcompensatie door de aanleg van een amfibieënpoel en een wadi met kruidenrijke vegetatie.

Visloze poel: essentieel voor amfibieënlarven.

De poel is in een lagergelegen deel van het terrein aangelegd, zodat het oppervlaktewater er vanzelf naartoe stroomt. De bewuste keuze om geen verbinding te maken met omliggende watergangen houdt de poel visloos. Dit is essentieel voor de voortplanting van salamanders, kikkers en padden, omdat hun eitjes en larven zo niet ten prooi vallen aan vissen.

Flauwe oever voor optimale leefomstandigheden

De 15 meter lange en ongeveer 1,5 meter diepe poel is aangelegd in samenwerking met Brouwer & Brouwer. De flauwe oever en de zonnige ligging zorgen ervoor dat het water snel opwarmt; deze warmte draagt bij aan de ontwikkeling van de larven en eitjes. De flauwe oever zorgt bovendien voor een makkelijke toegang en creëert ruimte voor een gevarieerde vegetatie.

Droogte: geen probleem voor amfibieën

In het voorjaar staat de poel vol water, maar tijdens droge nazomers staat hij enkele weken droog. Dit is niet nadelig voor de amfibieën, omdat de larven dan al uitgegroeid zijn tot jonge amfibieën. Naast een aantrekkelijk leefgebied voor amfibieën vormt de poel ook een waardevolle plek voor talloze insecten.

Van maaisel tot gebiedseigen vegetatie

Voor de randen van de poel wordt samengewerkt met de natuur. Er wordt bewust niet aangeplant, met als doel dat soorten die hier van nature thuishoren terugkeren. Daarom wordt in de herfst een natuurlijk maaisel over het terrein uitgestrooid, zodat er zich gebiedseigen vegetatie kan ontwikkelen.

Wadi: slimme oplossing voor water en biodiversiteit

Op een ander deel van het terrein hebben we een wadi aangelegd. De wadi vangt regenwater tijdelijk op en zuivert het, waarna het langzaam wegzakt in de bodem. Het is een klimaatadaptieve oplossing waarmee een terrein beter bestand is tegen periodes van droogte of wateroverlast. De wadi heeft een sponswerking en vervult een zuiverende rol in het ecosysteem. Bovendien biedt de wadi, door de aanplant van meerjarige kruiden, leefgebied voor allerlei soorten insecten, vogels en kleine zoogdieren.

Ecosysteem uit balans

We weten natuurlijk al lang dat het niet goed gaat met de insecten in Nederland. Bijna de helft van de zweefvliegen staat bijvoorbeeld op de rode lijst als bedreigd. In het veld zien we jaar op jaar minder vlinders en ook wilde bijen hebben het zwaar. Als teken van de onbalans in het ecosysteem zien we invasieve soorten als de hoornaar terrein veroveren terwijl kwetsbare inheemse soorten verder achteruitgaan.

Monitoring, aanleg en beheer inheemse vegetaties

Wij staan dan ook niet stil maar werken samen met Heem. Heem werkt al 25 jaar aan het ontwikkelen van kruidenrijke bermen: een inheemse vegetatie die specifiek is afgestemd op de locatie, bodem en gebiedseigen soorten.
Het ontwikkelen van kruidenrijke bermen is met alleen aanleg zeker niet klaar. Juist beheer bepaalt of de vegetatie zich stabiel ontwikkelt. Naast het juiste beheer monitoren we de bermen met de Heem app. Zo krijgt de opdrachtgever toegang tot een digitale omgeving waar de ontwikkeling in de volgen is. Samen met de opdrachtgever bepalen we het gewenste doel en bespreken de verwachtingen.

Een juist beheerde vegetatie met de juiste gebiedseigen soorten, aangepast op de bodem zal jaren standhouden en daarmee ook generaties aan bijen en zweefvliegen kunnen voorzien van nectar en waardplanten.

Om de bloeiboog in het voorjaar te verlengen, is binnen het Natuurpro-netwerk de Bonte Berm ontwikkeld. Hierbij worden kruidenrijke bermen gecombineerd met bollen. Deze bermen zijn erg aantrekkelijk in het stedelijk gebied, waar ook het draagvlak van bewoners een belangrijke rol speelt in de waardering van de bermen.

Wilt u meer weten? Neem gerust contact op via info@ranox.nl voor de mogelijkheden.

 

Meer zien:

Bekijk het artikel: Biodiversiteit in beeld

Of het Webinar: Verantwoord zaaien, beheren en monitoren

Dassen veilig over de weg in Roermond
In opdracht van de gemeente Roermond hebben wij, samen met Jonkers Groen en Joop Goossens Civiele Techniek & Riooltechniek, een duurzame oplossing gerealiseerd voor een terugkerend probleem: dassen die de weg overstaken vlakbij een actieve burcht en dit niet overleefden. Omdat de das een beschermde diersoort is, was niets doen geen optie en was er behoefte aan een duurzame maatregel die direct effect zou hebben.

Onze aanpak
We plaatsten een rasterwerk in combinatie met twee dassentunnels. Deze maatregelen zorgen ervoor dat de dassen niet langer de weg op gaan, maar veilig onderdoor worden geleid. Dat de oplossing werkt, bleek vrijwel meteen: al in de eerste nacht legde een wildcamera tientallen bewegingen vast. De tunnels werden meteen gevonden en gebruikt door de dassen.

Samenwerking en resultaat
Voor RANOX zijn dit precies de projecten waar het om draait: praktische en doordachte ingrepen die bijdragen aan zowel natuurbehoud als verkeersveiligheid.

Mooi om dit, in opdracht van Gemeente Roermond, samen met sterke partners te hebben gerealiseerd.

Vragen of meer weten?
Neem contact met ons op via info@ranox.nl voor meer informatie over dit project of onze andere duurzame oplossingen.

 

Bekijk hier meer projecten:

Bekijk hier ons webinar over de das:

De lente is begonnen: vleermuizen ontwaken uit hun winterslaap

De lente is begonnen, de dagen worden langer, de temperaturen stijgen en de natuur komt tot leven. Zodra er voldoende insecten zijn, komen ook zoogdieren zoals vleermuizen uit hun winterslaap. Ze spelen een cruciale rol in het ecosysteem door enorme hoeveelheden insecten te eten.

Kwetsbare vleermuiskolonies en het belang van bescherming

Naast het zoeken naar voedsel verhuizen vleermuizen in deze periode naar hun zomerverblijfplaatsen. Vanaf mei verzamelen vrouwtjes zich in kraamverblijven om hun jongen te krijgen. Deze kraamkolonies kunnen wel honderden dieren tellen. In deze actieve periode zijn de vleermuizen goed te spotten en gaan de ecologen weer op pad om in kaart te brengen waar ze zich ophouden. Vleermuizen zijn kwetsbaar en vaak afhankelijk van verblijfsplaatsen in gebouwen en spouwen. Omdat wij onze huizen en gebouwen isoleren zijn er steeds minder geschikte verblijfsplaatsen voor vleermuizen. Dit vormt een bedreiging, vooral voor de kraamkolonies, waar vrouwtjes samenkomen om hun jongen groot te brengen. Vleermuizen zijn dan ook beschermde dieren.

Hoe helpen we de vleermuis?

We zorgen ervoor dat bij het verlies van een (potentiele) verblijfsplaats altijd een of meerdere alternatieven worden gecreëerd/aangeboden. Dit is meer dan alleen even een kast ophangen. We streven naar een zo optimaal mogelijk alternatief. Dit betekend dat we letten op factoren als oriëntatie, kleur en het klimaat van de kasten, omdat dit invloed heeft op de temperatuur en leefbaarheid. Daarnaast bekijken we niet alleen de plek waar de kast komt, maar ook de omgeving. Vliegt de vleermuis er makkelijk naartoe? Zijn er voldoende groene structuren in de buurt waar ze voedsel kunnen vinden? We houden rekening met al deze factoren om vleermuizen optimaal te ondersteunen.

Heeft u nu een project waarbij (potentiele) vleermuisverblijven dreigen te verdwijnen of verstoord worden?

We kijken graag met u mee en verzorgen de mitigatie en compensatie volledig van A tot Z.

Benieuwd naar de mogelijkheden? Neem gerust contact op via info@ranox.nl

 

Bekijk hier gerealiseerde projecten:

Noorderhaven Kade Zuid: waar biodiversiteit en stedelijk wonen hand in hand gaan.

Bij RANOX geloven we dat biodiversiteit en beschermde soorten ook in het stedelijk gebied een thuis verdienen. Met de aanleg van de 5.700 m² binnentuin van appartementencomplex Noorderhaven Kade Zuid laten we zien hoe dat kan.

Een ecosysteem in de stad
Het ontwerp van deze bijzondere tuin combineert klimaat, biodiversiteit en gezondheid. We hebben niet alleen gekeken naar de behoeftes van mensen, maar ook naar die van (beschermde) diersoorten. Zo zijn er faunatoren geplaatst voor nestgelegenheid, bomen en struiken voor beschutting, en inheemse kruiden van HEEM die insecten aantrekken. Ook de zitelementen zijn slim ontworpen: een geïntegreerde takkenril biedt nestgelegenheid voor insecten en beschutting voor kleine zoogdieren.

Water en groen in balans
De meanderende beeklopen en wadi’s zorgen voor natuurlijke waterberging tijdens natte periodes. Ook de retentielaag van de daktuin speelt hierin een belangrijke rol. Zo draagt de tuin bij aan waterinfiltratie, verkoeling en een gezonde leefomgeving.

Meer dan groen
Deze tuin levert maximale ecosysteemdiensten: habitat, bestuiving, biodiversiteit en verkoeling. Maar het mooiste? Het brengt mensen samen. Bewoners ontmoeten elkaar op de bankjes, delen hun ontdekkingen en genieten van de natuur om hen heen. Tijdens een geslaagde bewonersavond namen onze medewerkers de bewoners mee op rondleiding door hun eigen tuin: een avond vol enthousiasme en nieuwe inzichten.

Samen werken aan een groenere toekomst
Noorderhaven Kade Zuid toont aan dat biodiversiteit en stedelijk wonen perfect samengaan.

 

Benieuwd hoe wij ook jouw project kunnen verrijken met slimme, groene oplossingen? Neem contact op via info@ranox.nl

 

Bekijk het project: Noorderhaven Kade Zuid

Een natuurmuur als onderdeel van een groene buitenruimte

In september namen werk- en leerbedrijf Novatec en de buitendienst van de Gemeente Westerkwartier hun intrek in hun nieuwe gezamenlijke bedrijfspand in Leek. Bij dit nieuwe, energieneutrale pand hebben wij een bijpassende buitenruimte gerealiseerd.

Op het terrein is veel aandacht voor het versterken van de biodiversiteit. We deden een natuurkansenscan om te bepalen welke soorten kansrijk zijn en welke maatregelen nodig zijn om het gebied aantrekkelijk te maken voor die soorten.

Een bijzonder element op het terrein is de door ons ontworpen en aangelegde natuurmuur van schanskorven. Een natuurmuur kun je op verschillende manieren vormgeven. Wij hebben de mogelijkheden uiteengezet en onze opdrachtgever heeft uiteindelijk gekozen voor de variant met schanskorven. Een mooi voorbeeld van hoe je insecten een handje kunt helpen zonder dat het rommelig oogt!

De muur is aangelegd door de collega’s van onze vestiging in Groningen, onder toezicht van ons ecologisch team. We hebben de muur gevuld met keien, dakpannen, houtblokken en leemhoudend zand om een aantrekkelijke leefomgeving te creëren voor allerlei soorten insecten. Leuk circulair weetje: de fundering van de insectenmuur is gemaakt van betonrestmateriaal van de bouw!

Overige faunavoorzieningen

De natuurmuur mag dan wel het pronkjewail zijn, het is niet de enige faunavoorziening die we op het terrein geplaatst hebben. Om ook vleermuizen en zwaluwen nestgelegenheid te bieden, hebben we voor deze twee soorten voorzieningen geplaatst op het terrein.

Tijdens de natuurkansenscan hebben we niet alleen geconstateerd dat het terrein potentieel aantrekkelijk is voor vleermuizen en zwaluwen, we hebben ook meteen aanbevelingen gedaan over waar de voorzieningen voor deze soorten het best geplaatst kunnen worden.

We zorgen ervoor dat de voorzieningen in de juiste richting en voldoende beschut worden opgehangen. Dat de beoogde soorten zich er gaan vestigen, staat vooraf namelijk niet vast. Maar door geschikte voorzieningen op de juiste manier te plaatsen, maak je de kans dat ze zich er gaan vestigen zo groot mogelijk.

 

Meer zien van dit project, neem een kijkje op de pagina van RANOX partner Frisia Groep.

Natuurbeheer in natuurgebied de Weerdbeemden

In natuurgebied de Weerdbeemden in Kessel-Eik heeft RANOX Venlo de invasieve exoot ‘grote waternavel’ verwijderd in opdracht van Kuypers Kessel.

Ingrijpen was noodzakelijk omdat de grote waternavel zich sterk had uitgebreid in het open water. Daardoor dreigde deze het watersysteem verder aan te tasten. Met inzet van een maaiboot en wetlandkraan is de beplanting zorgvuldig verwijderd, zonder het omliggende terrein te belasten. Zo voorkomen we bodemverdichting en minimaliseren we verstoring van oevers en ondergrond.

Gedurende het hele jaar voeren we controles uit. Nieuwe opkomende planten worden direct verwijderd om de soort structureel terug te dringen.

Met deze gerichte aanpak werken we aan blijvend herstel van de Weerdbeemden.

Natuurbeheer en invasieve exoten

Met natuurbeheer herstellen, behouden en verbeteren we natuurtypen en geven we ruimte aan zoveel mogelijk biodiversiteit.

Invasieve soorten zoals de grote waternavel bedreigen het leefgebied van inheemse flora en fauna doordat deze het oppervlaktewater overgroeit. Hierdoor worden lichtinval en zuurstoftoevoer verhinderd en verdwijnen de onderwaterflora en -fauna.

Niet alleen de waterflora en -fauna worden verdrongen, maar omdat de plant in oevers wortelt, wordt ook de oevervegetatie bedreigd. Het is dan ook van belang de soort vroegtijdig te beheren zodat inheemse soorten behouden blijven.

Voorkomen is beter dan genezen. Wat kunnen we doen om verspreiding te voorkomen?

Deze soort is lastig te bestrijden omdat hij zich zo snel uitbreidt. Het is daarom van belang nieuwe besmettingen te voorkomen.

Wat kunt u doen? Zorg ervoor dat vijverplanten niet in het oppervlaktewater terechtkomen.

Wat doen wij? Bij onze werkzaamheden werken we schoon, zorgvuldig en zorgen ervoor dat er via onze machines geen nieuwe besmettingen plaatsvinden.

Ontsnipperende maatregelen voor een verbonden landschap

 

Deltaplan Biodiversiteitsherstel heeft een nieuw thema in de toolkit ontwikkeld voor organisaties die natuur en leefgebieden willen verbinden. Een belangrijk aandachtspunt hierin is ontsnippering: het voorkomen dat infrastructuur zoals wegen, spoorlijnen en waterwegen leefgebieden van dieren doorsnijdt.

Versnippering leidt jaarlijks tot veel aanrijdingen en belemmert dieren in hun dagelijkse trek- en foerageerroutes. Bruggen en kades kunnen bovendien natuurlijke oevers blokkeren, waardoor soorten hun leefgebied minder goed kunnen bereiken.

Uitvoering effectieve faunavoorzieningen

Met specialistische maatregelen, zoals faunatunnels, otterplanken, amfibieëntunnels, hop-overs, ecoduikers en boombruggen, herstellen we natuurlijke verbindingen en maken we leefgebieden weer toegankelijk voor fauna.

Daarnaast zijn er nog vele verbindende maatregelen te bedenken. Hierbij kun je denken aan:

Deze voorbeelden zijn verbindende elementen die in het verleden verwijderd zijn uit het landschap maar fungeren als een stapsteen en migratieroute voor vele soorten.

RANOX Natuurontwikkeling: ervaring in de praktijk

Als natuuraannemer hebben wij ruime ervaring in het adviseren, ontwerpen, aanleggen en beheren van ontsnipperende voorzieningen. We denken graag vroeg in het proces mee, in lijn met de Leidraad Faunavoorzieningen bij Infrastructuur, om te bepalen welke maatregelen ecologisch het meest effectief zijn.

Meer weten?

Heeft u een vraag of wilt u weten welke maatregelen in uw projectgebied het beste resultaat opleveren?

Neem gerust contact op via info@ranox.nl of bel 06 1890 3726.

 

Bekijk hier gerelateerde projecten: